महाराष्ट्र भारतमा BAMS (Bachelor of Ayurvedic Medicine and Surgery) अध्ययनका लागि सबैभन्दा लोकप्रिय गन्तव्यहरूमध्ये एक मानिन्छ। प्रतिष्ठित आयुर्वेद कलेजहरू, उत्कृष्ट क्लिनिकल अनुभव, आधुनिक पूर्वाधार तथा समग्र स्वास्थ्य सेवाप्रति बढ्दो मागका कारण हरेक वर्ष हजारौँ NEET विद्यार्थीहरूले आयुर्वेद शिक्षाका लागि महाराष्ट्र रोज्ने गरेका छन्।
भारतमा आयुर्वेदको भविष्य तीव्र रूपमा विस्तार भइरहेको छ। क्लिनिकल अभ्यास, वेलनेस उद्योग, पञ्चकर्म केन्द्र, मेडिकल पर्यटन, अनुसन्धान, अस्पताल व्यवस्थापन तथा एकीकृत स्वास्थ्य प्रणालीमा धेरै अवसरहरू उपलब्ध छन्। NEET UG मार्फत डाक्टर बन्न चाहने विद्यार्थीहरूका लागि BAMS अहिले एक बलियो विकल्प बन्दै गएको छ।
महाराष्ट्रमा BAMS भर्नाका लागि योग्यता (Eligibility Criteria) – २०२६
महाराष्ट्रका BAMS कलेजहरूमा भर्ना लिन इच्छुक विद्यार्थीहरूले निम्न योग्यता पूरा गर्नुपर्ने हुन्छ:
• उम्मेदवार कम्तीमा १७ वर्ष उमेर पुगेको हुनुपर्छ।
• NEET UG 2026 उत्तीर्ण गरेको हुनुपर्छ।
• १०+२ मा Physics, Chemistry, Biology तथा English मुख्य विषयका रूपमा अध्ययन गरेको हुनुपर्छ।
न्यूनतम PCB अंक:
सामान्य वर्ग (General Category): ५०%
General PH Category: ४५%
SC/ST/OBC Category: ४०%
नोट: महाराष्ट्रका सबै आयुर्वेद कलेजहरूमा BAMS भर्नाका लागि NEET UG अनिवार्य हुन्छ।
महाराष्ट्रमा BAMS भर्ना प्रक्रिया
महाराष्ट्रमा BAMS भर्ना Maharashtra State Common Entrance Test Cell (MAHACET) द्वारा सञ्चालन हुने काउन्सिलिङ प्रक्रियामार्फत गरिन्छ।
चरणबद्ध भर्ना प्रक्रिया
चरण १: अनलाइन दर्ता (Online Registration)
आधिकारिक MAHACET काउन्सिलिङ पोर्टलमा गई NEET विवरण प्रयोग गरेर दर्ता गर्नुहोस्।
चरण २: आवेदन फारम भर्नुहोस्
आवश्यक कागजात अपलोड गर्नुहोस्:
• NEET स्कोरकार्ड
• पासपोर्ट साइज फोटो
• हस्ताक्षर
• शैक्षिक प्रमाणपत्रहरू
त्यसपछि कलेज तथा कोर्स प्राथमिकता सावधानीपूर्वक चयन गर्नुहोस्।
चरण ३: काउन्सिलिङ शुल्क तिर्नुहोस्
भुक्तानीका माध्यम:
• Debit Card
• Credit Card
• Net Banking
• UPI (यदि उपलब्ध भए)
भुक्तानीको रसिद सुरक्षित राख्नुहोस्।
चरण ४: कलेज छनोट तथा लकिङ
आफ्नो प्राथमिकताअनुसार BAMS कलेजहरू चयन गरी निर्धारित समयमा लक गर्नुहोस्।
चरण ५: कागजात प्रमाणीकरण (Document Verification)
मूल कागजातसहित तोकिएको केन्द्र वा कलेजमा उपस्थित हुनुपर्नेछ।
आवश्यक कागजातहरू:
• NEET स्कोरकार्ड
• १० र १२ को मार्कसिट
• ट्रान्सफर सर्टिफिकेट
• जातीय प्रमाणपत्र (यदि लागू भए)
• डोमिसाइल प्रमाणपत्र
• परिचयपत्र
चरण ६: सिट बाँडफाँड (Seat Allotment)
सिट निम्न आधारमा प्रदान गरिन्छ:
• NEET UG र्याङ्क
• वर्ग (Category)
• आरक्षण मापदण्ड
• कलेज प्राथमिकता
• उपलब्ध सिट संख्या
चरण ७: कलेजमा रिपोर्टिङ
सिट प्राप्त गरेपछि विद्यार्थीले तोकिएको समयमा सम्बन्धित कलेजमा उपस्थित हुनुपर्छ।
चरण ८: शुल्क भुक्तानी र भर्ना पुष्टि
• शुल्क जम्मा गर्ने
• मूल कागजात बुझाउने
• भर्ना पुष्टि पत्र प्राप्त गर्ने
चरण ९: कक्षा सुरु गर्ने
सबै प्रक्रिया पूरा भएपछि विद्यार्थीहरूले आफ्नो शैक्षिक सत्र सुरु गर्न सक्छन्।
BAMS काउन्सिलिङ चरणहरू
महाराष्ट्र BAMS काउन्सिलिङमा सामान्यतया:
• पहिलो चरण (Round 1)
• दोस्रो चरण (Round 2)
• Mop-Up Round
• Stray Vacancy Round (आवश्यक भएमा)
समावेश हुन्छ।
महाराष्ट्रका उत्कृष्ट निजी BAMS कलेजहरू
महाराष्ट्रमा MUHS Nashik अन्तर्गत रहेका केही प्रतिष्ठित निजी आयुर्वेद कलेजहरू:
- Yashwant Ayurvedic College – Kodoli
- MES Ayurved Mahavidyalaya – Khed
- BSDT’s Ayurved Mahavidyalaya – Wagholi
- Y.M.T Ayurvedic Medical College – Kharghar
- Sumatibhai Shah Ayurved Mahavidyalaya – Hadapsar
- Ashokrao Mane Ayurvedic Medical College – Peth Vadgaon
- St. Gajanan Maharaj Sansthan Ayurved Mahavidyalaya – Gadhinglaj
- Dr. Pradeep Patil Ayurvedic Medical College – Shahuwadi
- S.P. Patil Ayurvedic College – Korochi
- Yashwantrao Chavan Ayurvedic Medical College – Sambhajinagar (Aurangabad)
यी कलेजहरू निम्न कारणले प्रसिद्ध छन्:
• राम्रो क्लिनिकल अनुभव
• पञ्चकर्म प्रशिक्षण
• अनुभवी शिक्षकहरू
• अस्पताल संलग्नता
• अनुसन्धान अवसर
• उत्कृष्ट शैक्षिक पूर्वाधार
महाराष्ट्रमा BAMS शुल्क
निजी BAMS कलेजहरूको वार्षिक शुल्क सामान्यतया: ₹१.५ लाख – ₹२.५ लाख प्रति वर्ष
Management quota अन्तर्गत अनुमानित शुल्क: ₹२० लाख – ₹४० लाख
यो शुल्क निम्न आधारमा फरक हुन सक्छ:
• कलेजको प्रतिष्ठा
• पूर्वाधार
• क्लिनिकल अनुभव
• स्थान
• काउन्सिलिङको माग
BAMS पछि करियरको अवसर
BAMS पछि विद्यार्थीहरूले निम्न क्षेत्रमा करियर बनाउन सक्छन्:
• क्लिनिकल अभ्यास
• आयुर्वेद अस्पताल
• पञ्चकर्म केन्द्र
• वेलनेस उद्योग
• अनुसन्धान तथा विकास
• मेडिकल पर्यटन
• शिक्षण तथा शैक्षिक क्षेत्र
• औषधि कम्पनीहरू
• सरकारी स्वास्थ्य सेवा
• एकीकृत स्वास्थ्य केन्द्र
समग्र स्वास्थ्य र रोग रोकथामप्रति बढ्दो रुचिका कारण भविष्यमा आयुर्वेद विशेषज्ञहरूको माग अझ बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ।
किन BAMS का लागि महाराष्ट्र रोज्ने?
महाराष्ट्र आयुर्वेद शिक्षाका लागि उत्कृष्ट मानिनुको कारण:
• धेरै प्रतिष्ठित कलेजहरू
• राम्रो क्लिनिकल अनुभव
• आयुर्वेद अस्पतालमा उच्च बिरामी संख्या
• गुणस्तरीय शिक्षा
• अनुसन्धान अवसर
• बढ्दो स्वास्थ्य पूर्वाधार
• राम्रो करियर सम्भावना
निष्कर्ष
महाराष्ट्रमा BAMS अध्ययन गर्नु NEET विद्यार्थीहरूका लागि उत्कृष्ट अवसर हो। विश्वव्यापी रूपमा आयुर्वेदको माग बढ्दै जाँदा र आधुनिक स्वास्थ्य प्रणालीसँग यसको एकीकरण बढ्दै जाँदा BAMS भारतको बलियो स्वास्थ्य व्यवसायिक कोर्सका रूपमा स्थापित भइरहेको छ।
विद्यार्थीहरूले MAHACET काउन्सिलिङ तालिका, कटअफ तथा भर्ना प्रक्रियाबारे नियमित जानकारी राख्नुपर्छ, जसले उत्कृष्ट आयुर्वेद कलेजमा सिट सुरक्षित गर्ने सम्भावना बढाउँछ।
